پایگاه اطلاع رسانی صنعت خودرو(کارنا):رئيس انجمن قطعه سازان در خاطرات خود مي گويد: سال 1972 در قالب جمعي دانشجويي براي بازديد از يك كارخانه سازنده قطعات يدكي به انگلستان رفتيم. مسوول كارخانه در مراسم استقبال از بازديدكنندگان، مليت آنها را مي پرسيد.
وقتي متوجه شد كه من ايراني ام، به كاميوني پر از پمپ صادراتي در محوطه اشاره كرد و گفت: «با ورود كالاي ژاپني به بازار دنيا، به لحاظ آن كه محصولات ما بسيار باكيفيت و طبيعتا گران است، بيشتر مشتريان خود را از دست داده ايم، اما ايران جزو معدود بازارهايي است كه هنوز هم با وجود كالاهاي ارزان و بي كيفيت ژاپني، محصولات ما را خريده و بهاي كيفيت آن را مي پردازد.»
38 سال از اين خاطره محمدباقر رجال مي گذرد و اين درحالي است كه چين امروز به ژاپن ديروز تبديل و ايراني ها نيز ظاهرا ذائقه دهه هفتادشان تغيير كرده و جنس كم كيفيت ولي ارزان را به كالاي مرغوب، اما گران ترجيح مي دهند. حال در اين اوضاع ، ايران خودرويي ها نيز قصد دارند جاي خالي پيكان ارزان و پر سود خود را با برندي چيني و البته زير 10 ميليون تومان پر كنند.
در اين زمينه البته كارشناسان نظرات مختلفي داشته و هر كسي از ظن خود محاسن و معايبي را در باب ورود گسترده چيني ها به صنعت خودرو ايران برمي شمرد.
برخي معتقدند خودروسازي ما به لحاظ آن كه حدود نيم قرن ، قدمت دارد و در طراحي و توليد ، عميق تر از چيني هاست ، پس نبايد با اين چشم بادامي ها شريك شده و محصول مشترك توليد كند و از آن سو نيز برخي ديگر از كارشناسان ، به حضور روزافزون خودروسازان چيني اشاره و بر اين باورند كه جنس باكيفيت نيز در سرزمين اژدها پيدا مي شود.
هر چند نمي توان درباره آينده محصولي كه قرار است ايران خودرو با شريك چيني خود به توليد برساند ، قضاوتي دقيق انجام داد ، اما به هر حال مي شود تجربه حضور چند سال گذشته چيني ها در صنعت خودرو كشور را مثال زد و در مثال هم كه مناقشه نيست.
در حال حاضر بخش خودروهاي سواري صنعت خودرو ايران ، در قسمت دولتي خود محصول چيني ندارد و خودروسازان خصوصي ، آن هم در تيراژي نسبتا اندك به توليد محصولات چيني روي آورده اند.
البته تجاري سازان ايران نه تنها در بخش خصوصي ، بلكه در بطن دولتي خود نيز همكاري نسبتا گسترده اي با خودروسازان چين داشته و توليدات آنها بيش از سواري هاي چيني ، در جاده و خيابان هاي كشور به چشم مي آيند.
اين در شرايطي است كه مشتريان ايراني طبق آنچه كه به گوش مي رسد ، رضايت چنداني از خودروهاي چيني ندارند و در بيشتر مواقع تنها انگيزه اي كه آنها را به سمت خريد اين خودروها سوق مي دهد ، قيمت پايين تر آنها در مقايسه با ساير محصولات مشابه است.
شاهد زنده اين نارضايتي ها ، هوو كاميون چيني ايران خودروديزل است كه بنا به گفته پليس راهور ناجا ، بخش قابل توجهي از تصادفات جاده اي كشور طي سه چهار سال گذشته به اين چشم بادامي سنگين ، مربوط مي شود.
اين تجربه ناخوشايند در شرايطي رخ داده كه ايراني ها در كل ، اعتماد چنداني به كالاهاي چيني نداشته و همين كه واژه Made in China روي كالايي ديده شود ، كافي است تا ايراني ها تصويري بي كيفيت و نامرغوب را از آن كالادر ذهن خود تصور كنند.
اين موضوع از ديد برخي كارشناسان ، ناشي از عملكرد نامناسب بازرگانان و تجار كشور است كه با واردات اجناس بي كيفيت چيني ، بي اعتمادي مشتريان داخلي را به چين و كالاي چيني پديد آورده اند.
در اين زمينه البته برخي كارشناسان و دست اندركاران خودروسازي كشور نظرات مختلفي دارند به طوري كه برخي بر اين باورند كه چيني ها در هر صورتي، شايستگي ورود به صنعت خودروي كشور را نداشته و خودروسازان داخلي تكنولوژي و مسائل فني خاصي را از آنها ياد نخواهند گرفت، از سوي ديگر كارشناسان و دولتمرداني نيز هستند كه از ورود خودروهاي چيني به بازار خودرو كشور وحشت دارند ، چرا كه معتقدند اگر پاي خودروسازهاي اين كشور به ايران باز شود ، بدون در نظر گرفتن كيفيت ، به طور حتم خودروسازي كشور نابود خواهد شد.
اين مواضع در شرايطي است كه رشد توليد خودروسازان چيني و همچنين همكاري هاي مشترك آنها با برند هاي معتبر و مشهور دنيا ، به هيچ وجه قابل مقايسه با خودروسازان بزرگ ايران نيست.
در حال حاضر چين چندين خودروساز بزرگ از جمله چري ، جيلي و BVD را به خود مي بيند و هر يك از آنها با برندهايي معتبر نظير جنرال موتورز آمريكا ، فيات ايتاليا و همچنين بي ام دبليو آلمان همكاري هاي مشترك دارند و اين موضوع از ديد كارشناسان ، علاوه بر آن كه به بازار داغ چين مربوط مي شود با پيشرفت چند سال گذشته خودروسازان اين كشور نيز در ارتباط است.
در اين بين ، شركت چري ، تقريبا 50درصد بازار داخلي چين را پوشش مي دهد و ساير خودروسازان نيز 50درصد مابقي بازار را در اختيار دارند ، اين در حالي است كه ظاهرا شريك چيني آينده ايران خودرو ، هيچ يك از شركت هاي چري ، جيلي و BVD به عنوان 3 برند اول خودروسازي چين نخواهد بود.
برخي كارشناسان بر اين باورند كه اگر انتخاب ايران خودرو يا هر خودروساز ديگر كشور ، انتخاب درستي باشد ، مي توان به خودروسازان چيني نيز اعتماد و با توجه به تخصص آنها در كاهش قيمت و توليد بالا، محصولاتي ارزان و در عين حال با كيفيت به توليد رساند.
اين در حالي است كه به گفته برخي ديگر از كارشناسان ، فرهنگ خاص خودروسازان داخلي ، با مدل كار چيني ها همخواني ندارد و بعيد است تجربه اي موفق از باب همكاري مشترك خودروسازان ايراني و چيني ، نصيب صنعت و مشتري ايراني شود.
هدف از همكاري با چين چيست؟
مديرعامل مگاموتور در زمينه اين كه سرنوشت همكاري خودروسازان ايراني و چيني چه خواهد شد ، مي گويد: اگر هدف از همكاري با چيني ها ، توليد خودرويي ارزان باشد ، قطعا نبايد منتظر محصولي با كيفيت بود.
محمدرضا روشني مقدم با اشاره به اين كه خودروسازان چيني ، طيف وسيعي از محصولات را به توليد مي رسانند ، تاكيد مي كند: تجربه نشان داده كه مشتريان ايراني ديد مثبتي نسبت به خودروهاي چيني كه تاكنون وارد بازار كشور شده نداشته و در حال حاضر مي توان بخوبي نشانه ها و اثرات منفي اين نوع محصولات را در جامعه مشاهده كرد.
به گفته روشني مقدم، همكاري با چيني ها ، به نوعي عقبگرد در صنعت به حساب مي آيد ، چراكه خودروسازي چين ، جوان تر از صنعت خودرو ما بوده و خودروسازان داخلي در مقايسه با چيني ها ، عمقي تر و فني تر و قديمي تر هستند. مديرعامل مگاموتور با اشاره به اين كه اگر هم قرار باشد با خودروسازان معتبر چيني كار كنيم ، ديگر نبايد انتظار توليد محصول ارزاني را داشته باشيم ، مي گويد: نمي توان هم به دنبال خودرو با كيفيت بود و هم در عين حال ، ارزاني آن را نيز انتظار كشيد.
بازار بايد چين را رد و تاييد كند
اما اظهارات روشني مقدم درباره قدمت كمتر خودروسازان چيني ها در مقايسه با خودروسازان داخلي ، در شرايطي است كه فريد زاوه، كارشناس خودرو اعتقاد دارد ، خودروسازي چين نيز داراي سابقه و قدمتي طولاني است.
وي مي گويد: خودروسازان چيني در توليد محصولات تجاري سابقه اي 60ساله داشته و در بخش توليدات سواري نيز طي دهه گذشته ، پيشرفتي سريع در تيراژ و البته كيفيت داشته اند.
وي با بيان اين كه حجم عظيم سرمايه گذاري هاي خارجي در صنعت خودروي چين و حضور برندهاي معتبر دنيا در اين كشور، نشان از پيشرفت آنها در اين صنعت دارد، مي افزايد: طبق پيش بيني هاي انجام شده ، خودروسازان چيني مسير پيشرفت را بسيار سريع طي خواهند كرد و آينده بازار خودرو دنيا در اختيار آنها است. زاوه مي افزايد: طي چند سال آينده خودروسازان چيني از كره اي ها نيز پيش خواهند افتاد و برندهاي بيشتري خواهان همكاري مشترك با آنها مي شوند. اين كارشناس خودرو هر چند همكاري خودروسازان ايراني را با چيني ها ، موضوعي منفي نمي داند، اما در عين حال معتقد است چون شرايط كاري و اقتصادي ايران و چين قابل مقايسه با يكديگر نيست ، نبايد انتظار داشت كه خودروسازان داخلي ، تكنولوژي و حتي ارزان سازي را از چيني ها ياد بگيرند. وي توضيح مي دهد: ظاهرا هدف ايران خودرو از همكاري مشترك با چيني ها ، توليد محصولي با كيفيت و ارزان است ، در حالي كه قطعه ساز ايراني هيچ گاه نمي تواند قطعات را با قيمتي كه آنها مي سازند ، توليد كند ، چراكه ساعات كار و دستمزدها در ايران و چين به هيچ وجه قابل مقايسه با يكديگر نيست.
اروپايي ها بهترند
در همين رابطه يك عضو كميسيون صنايع مجلس با بيان اين كه كشور چين در صنعت خودرو و خدمات پس از فروش آن در بازار ايران موفق نبوده است، تصريح مي كند: توليدكنندگان ايراني نبايد به صورت مشاركتي زير بار توليد خودروهاي چيني بروند.
مهدي صادق در ارزيابي مذاكرات ايران خودرو با يك شركت چيني براي توليد خودروي جايگزين پيكان مي گويد: ايران در زمينه خريد و استفاده از خودرو و قطعات چيني سابقه مناسب و قابل قبولي ندارد و طي سال هاي گذشته نيز نمونه هايي از توليدات چيني به كشور وارد شده كه خريداران و مصرف كنندگان آن همچنان با مشكل پايين بودن كيفيت و خدمات پس از فروش اين خودروها روبه رو هستند. به گفته وي، قطعات خودروهاي چيني با قطعات مورد استفاده در خودروهاي داخلي هماهنگي ندارد و همين مساله تامين قطعات يدكي مورد نياز خودروهاي چيني را با مشكل روبه رو كرده است. وي ادامه داد: از طرفي با توجه به كم بودن تعداد خريداران خودروهاي چيني، نمايندگي خدمات پس از فروش اين خودروها به تعداد لازم در كشور وجود ندارد، زيرا ايجاد اين نمايندگي ها صرفه اقتصادي لازم را دارا نيست.
اين عضو كميسيون صنايع همچنين مي افزايد: اگر از برندهاي اروپايي براي همكاري مشترك خودروسازان با خارجي ها استفاده شود نتايج بهتري حاصل خواهد شد، چراكه اروپايي ها خودروهاي باكيفيت تر و قابل اعتمادتري را به توليد مي رسانند.
اظهارات صادق در شرايطي است كه خود ايران خودرو نيز بتازگي اعلام كرده شايد محصولي اروپايي يا حتي كره اي جايگزين پيكان شود و اين شركت از خير محصولات چيني بگذرد.
