به گزارش کارنا، طی چند سال اخیر، یکی از اساسیترین چالشهای صنعت خودرو در ایران در یک عبارت خلاصه شده است: تخصیص ارز. فعالان این صنعت بارها اعلام کردهاند که فرآیند دریافت ارز برای واردات قطعات و مواد اولیه بهقدری پیچیده و زمانبر شده که بخش مهمی از زمان مدیران صنعتی صرف پیگیریهای اداری در بانک مرکزی و وزارتخانهها میشود. رفتوآمدهای پینگپنگی میان نهادهای مختلف، علاوه بر افزایش هزینههای اداری، موجب کندی روند تأمین قطعات و در نهایت اختلال در تولید نیز شده است. در چنین شرایطی، برخی فعالان صنعتی و شرکتهای مونتاژ و واردکننده خودرو پیشنهاد دادهاند که سیاست تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو بهعنوان یک راهکار جایگزین مورد بررسی قرار گیرد تا بخشی از مشکلات موجود در تأمین مالی تجارت خارجی کاهش یابد.
ارتباط با اقتصاد جهانی؛ شرط بقای صنایع
واقعیت این است که هیچ صنعتی بدون ارتباط با اقتصاد جهانی نمیتواند به حیات خود ادامه دهد. خرید مواد اولیه، تأمین قطعات، تولید، فروش و در نهایت چرخیدن چرخ بازارها همگی به شبکهای از ارتباطات اقتصادی بینالمللی وابسته هستند. ایران نیز از نظر ظرفیتهای صنعتی و اقتصادی، توان حضور مؤثر در بازارهای جهانی را دارد و بسیاری از کارشناسان معتقدند پتانسیلهای کشور در این حوزه قابل توجه است. با این حال، تحریمهای اقتصادی بهویژه تحریمهای بانکی در سالهای اخیر فشار قابل توجهی بر صنایع و بازرگانان ایرانی وارد کرده است. در کنار این مسئله، پیچیدگیهای اداری و بروکراسی داخلی نیز گاه به اندازه تحریمها مانع سرعت گرفتن فعالیتهای اقتصادی شده و فرآیندهای تجاری را با کندی مواجه کرده است.
محدودیت منابع ارزی و نیاز به راهکار جایگزین
در کنار مشکلات ساختاری و تحریمهای خارجی، وضعیت منابع ارزی کشور نیز یکی از واقعیتهای مهم اقتصاد ایران است. منابع ارزی در شرایطی قرار دارند که سیاستگذاران ناچار به اولویتبندی در تخصیص آن هستند. در چنین شرایطی، مسائل امنیتی و نظامی و همچنین تأمین کالاهای اساسی مانند غذا و دارو در اولویت نخست قرار میگیرد. این وضعیت باعث شده بسیاری از صنایع از جمله صنعت خودرو با محدودیتهایی در دریافت ارز برای واردات قطعات و مواد اولیه روبهرو شوند. همین مسئله باعث شده برخی فعالان اقتصادی بهدنبال راهکارهای جایگزین برای کاهش فشار بر منابع ارزی کشور باشند. در این چارچوب، ایده "تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو" بهعنوان یک گزینه قابل بررسی مطرح شده است.
رمزارز؛ ابزار نوین در اقتصاد جهانی
در سالهای اخیر، رمزارزها به یکی از مهمترین تحولات نظام مالی جهان تبدیل شدهاند. ویژگی اصلی رمزارزها امکان انجام معاملات غیرمتمرکز و کاهش وابستگی به ساختارهای سنتی بانکی است. همین ویژگی باعث شده بسیاری از کشورها و شرکتهای بزرگ اقتصادی به استفاده از این ابزار مالی جدید توجه نشان دهند. در برخی موارد، رمزارزها توانستهاند هزینه انتقال پول در تجارت خارجی را کاهش داده و سرعت مبادلات مالی را افزایش دهند. به همین دلیل، بررسی استفاده از رمزارز در مبادلات اقتصادی، بهویژه برای کشورهایی که با محدودیتهای بانکی مواجه هستند، به موضوعی قابل توجه در محافل اقتصادی تبدیل شده است. از همین منظر، ایده تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو نیز در چارچوب همین تحولات جهانی مطرح شده است.
تجربه کشورهای مختلف در استفاده از رمزارز
نگاهی به تحولات اقتصاد جهانی نشان میدهد که برخی کشورها برای کاهش وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار به سمت بررسی و استفاده از ارزهای دیجیتال حرکت کردهاند. کشورهایی مانند چین، هند و برخی اقتصادهای شرق آسیا در سالهای اخیر توجه بیشتری به ظرفیتهای فناوریهای مالی و ارزهای دیجیتال نشان دادهاند. از سوی دیگر، برخی کشورهای در حال توسعه مانند برزیل و امارات نیز برای کاهش هزینههای مبادلات مالی و حضور در ساختارهای جدید اقتصاد جهانی به سمت همکاریهای مرتبط با ارزهای دیجیتال حرکت کردهاند. چنین روندی نشان میدهد که استفاده از ابزارهای مالی نوین در تجارت خارجی به تدریج در حال گسترش است و همین موضوع باعث شده پیشنهاد تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو در ایران نیز مورد توجه برخی فعالان اقتصادی قرار گیرد.
ظرفیتهای ایران برای بهرهگیری از رمزارز
ایران طی سالهای اخیر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم تجربههایی در حوزه استفاده از رمزارزها داشته است. محدودیتهای ناشی از تحریمهای بانکی و قطع دسترسی به برخی سیستمهای مالی بینالمللی، توجه به ابزارهای جایگزین برای انجام مبادلات اقتصادی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، برخی کارشناسان معتقدند رمزارز میتواند بهعنوان یک ابزار مکمل برای تسهیل تجارت خارجی صنایع مورد استفاده قرار گیرد. همچنین روابط اقتصادی ایران با کشورهایی مانند چین و روسیه میتواند زمینهای برای توسعه همکاریهای اقتصادی در بسترهای مالی جدید ایجاد کند. در صورت برنامهریزی دقیق و در نظر گرفتن منافع ملی، بخشی از نیاز صنایع به قطعات و مواد اولیه میتواند از طریق چنین سازوکارهایی تأمین شود.
مزیتهای جغرافیایی ایران در تجارت
موقعیت جغرافیایی ایران یکی از مزیتهای مهم کشور در توسعه مبادلات اقتصادی محسوب میشود. کشورهایی که ممکن است علاقهمند به استفاده از بستر رمزارز در تجارت باشند، از نظر جغرافیایی نیز دسترسی مناسبی به ایران دارند. برای مثال، مسیر دریای خزر یکی از مسیرهای مهم و نسبتاً کمهزینه برای تجارت با روسیه به شمار میرود. از سوی دیگر، چین نیز از طریق مسیرهای ریلی و دریایی به ایران دسترسی دارد و این مسئله ظرفیتهای لجستیکی قابل توجهی ایجاد میکند. ترکیب این مزیتهای جغرافیایی با ابزارهای مالی جدید میتواند مسیرهای تازهای برای توسعه تجارت خارجی صنایع ایجاد کند و در همین چارچوب، ایده تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو مطرح شده است.
الزامات اجرای سیاست تخصیص رمزارز
با وجود ظرفیتهای مطرحشده، اجرای سیاست تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو نیازمند طراحی دقیق سازوکارهای اجرایی و نظارتی است تا از بروز فساد و رانت جلوگیری شود. نخستین نکته، ارائه تضمین و تعهد از سوی دریافتکنندگان رمزارز است. به این معنا که اگر شرکتی مثلاً ۱۰ میلیارد تومان رمزارز دریافت میکند، باید همزمان فهرست کالاها یا خدمات وارداتی خود را ارائه دهد و تعهدی معتبر برای ورود کالا به کشور بسپارد. نکته دوم، اجرای آزمایشی این طرح با شرکتهای داوطلب است تا نقاط قوت و ضعف آن در یک دوره مشخص ارزیابی شود. همچنین شفافسازی مسائل مالیاتی نیز ضروری است تا هم شرکتها با ابهام مواجه نشوند و هم دولت امکان نظارت دقیق بر فرآیندها را داشته باشد.
چشمانداز آینده این سیاست
یکی از مهمترین مزیتهای ارزهای دیجیتال، قابلیت تبدیل نسبتاً سریع آنها به سایر ارزهاست. افراد حقیقی و حقوقی میتوانند این ارزها را در خارج از کشور به ارزهای دیگر تبدیل کرده و از طریق مدیریت خرید و فروش و استفاده از نوسانات بازار، منابع مالی خود را مدیریت کنند. چنین ظرفیتی میتواند در تجارت خارجی برای واردات کالا و قطعات مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، تحقق این ایده نیازمند تصمیمگیری در سطح سیاستگذاری کلان و تدوین چارچوبهای قانونی مشخص است. در نهایت باید دید موضوع تخصیص رمزارز به جای ارز برای صنعت خودرو چه زمانی بهصورت رسمی در نهادهای تصمیمگیر اقتصادی مطرح خواهد شد و آیا همافزایی فعالان اقتصادی میتواند مسیر بررسی جدی این ایده را هموار کند یا خیر.
ارسال نظر