افت کیفیت در بازار قطعات خودرو؛ از بازار سیاه استاندارد تا قطعات چینی بی کیفیت

به گزارش کارنا، گزارش‌های میدانی از بازار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از قطعات مصرفی، از لنت و تسمه گرفته تا سنسورها، بوش‌ها، دسته‌موتور و حتی برخی قطعات برقی، در عمل عمر مفیدی کمتر از انتظار دارند. این مسئله به‌ویژه در خودرو‌های پرتیراژ و پرمصرف، فشار مضاعفی بر خانوار‌ها وارد کرده است؛ زیرا خرابی زودهنگام قطعه، اغلب با توقف خودرو، مراجعه مکرر به تعمیرگاه و هزینه‌های جانبی همراه می‌شود.

بازار قطعات خودرو بار دیگر با یک پرسش قدیمی، اما حل‌نشده روبه‌رواست: چرا بسیاری از قطعات یدکی و مصرفی، دوام لازم را ندارند و خیلی زود کارایی خود را از دست می‌دهند؟

کارشناسان صنعت خودرو، پایین بودن دوام قطعات را ناشی از یک زنجیره معیوب از عوامل اقتصادی و مدیریتی می‌دانند.

نوید حبیبی، فعال و تولیدکننده قطعات یدکی خودرو معتقد است خروج برند‌های معتبر جهانی از بازار ایران و دشواری در واردات قطعات اصلی که به واسطه تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و مسدود شدن ثبت سفارش‌ها اتفاق افتاده منجر به کاهش عرضه قطعات باکیفیت شده است.

وی در گفت‌و‌گو با خبرنگار کارنا ادامه داد: علاوه بر این، دور زدن تحریم‌ها هزینه‌های سربار واردات را به شدت افزایش داده و در نهایت باعث گرانی قطعات اصلی و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان شده است.

این فعال و تولیدکننده قطعات یدکی خودرو افزود: از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید مردم باعث شده تا تقاضا برای قطعات ارزان‌قیمت و بی‌کیفیت افزایش یابد که این امر خود به گسترش بازار کالا‌های غیراستاندارد دامن زده است.

حبیبی با انتقاد از سیاست‌های محدودکننده وزارت صمت تصریح کرد: حذف سهمیه بازرگانی شرکت‌های تخصصی و باسابقه، بدون در نظر گرفتن نیاز روزافزون بازار باعث ایجاد شکاف عرضه و تقاضا و در نتیجه افزایش قیمت‌ها شده است.

وی همچنین عملکرد سازمان ملی استاندارد را مورد انتقاد قرار داد و بیان کرد: به رغم اینکه روند استانداردسازی در سال‌های اخیر شتاب گرفته و بسیاری از قطعات مشمول استاندارد اجباری هستند، اما سازمان ملی استاندارد یا شرکت‌های همکار، دستگاه‌های آزمون تخصصی برای آنها را در اختیار ندارند.

این فعال و تولیدکننده قطعات یدکی خودرو خاطرنشان کرد: گزارش‌ها از تضاد در نتایج آزمون‌ها حکایت دارد که نشان‌دهنده وجود فرآیند‌های غیرشفاف و فسادآمیز است. به طور مثال یک کالای باکیفیت اروپایی در یک مرکز رد و همان کالا در مرکز دیگر تایید می‌شود.

حبیبی ادامه داد: یکی از دلایل پایین بودن دوام قطعات، ورود کالا‌های بی‌کیفیت و عمدتاً چینی است که بدون نام و نشان وارد شده و با برند‌های جعلی به عنوان کالای اصلی بسته‌بندی و از سد نظارت‌های استاندارد عبور می‌کنند.

وی با اشاره به فرآیند طولانی ترخیص قطعات از گمرکات بیان کرد: این فرآیند اغلب ۳۰ تا ۴۵ روز به طول می‌انجامد که به معضلی جدی برای بازرگانان تبدیل شده است.

این فعال و تولیدکننده قطعات یدکی خودرو با بیان اینکه نهاد‌های نظارتی مانند سازمان استاندارد و تعزیرات در سال‌های اخیر عملکرد مناسبی در این زمینه نداشته‌اند، یادآور شد: متاسفانه مداخلات دولتی و بخشنامه‌های خلق‌الساعه منجر به حذف واردکنندگان باسابقه و تولیدکنندگان متخصص شده و اکنون وقت آن است از سیاست‌های دستوری به سمت اقتصاد بازار آزاد حرکت کرد.

حبیبی همچنین بر لزوم تعامل با برند‌های جهانی تاکید کرد و گفت: تنها راه حذف کالای تقلبی از بازار، برقراری ارتباط با بازار‌های جهانی و امکان حضور نمایندگی‌های رسمی برند‌های معتبر است؛ چراکه وقتی کالای اصلی با گارانتی معتبر و قیمت رقابتی در دسترس باشد، مصرف‌کننده به صورت خودکار از خرید کالای بی‌کیفیت اجتناب می‌کنند.

وی با تاکید بر ضرورت اصلاح زنجیره نظارت صریح کرد: به جای نظارت گمرک در انتهای زنجیره باید اجازه داد بازار از طریق بازخورد‌های مصرف کننده و رقابت سالم، کالا‌های بی‌کیفیت را به صورت خودکار حذف کند.

این فعال و تولیدکننده قطعات یدکی خودرو در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین وضعیت فعلی بازار قطعات خودرو که حاصل سیاست‌های محدودکننده و نظارت‌های ناکارآمد است تنها با آزادسازی اقتصاد و تسهیل تجارت بین‌المللی قابل اصلاح است.