چرا کیفیت خودرو‌های جدید افت کرده است؟

به گزارش کارنا، صنعت خودروی کشور سالهاست که با بحران کیفیت روبه رو است؛ موضوعی که نه یک شاخص واحد بلکه مجموعه‌ای از پارامتر‌های در هم تنیده از مصرف سوخت و ایمنی تا دوام قطعات، خدمات پس از فروش و دسترسی به قطعات یدکی را شامل می‌شود.

در حالی که صنعت خودروی کشور بیش از هر زمان دیگری زیر ذره بین کیفیت قرار گرفته و مطالبهٔ عمومی برای تولید خودروی بادوام و ایمن به اوج رسیده، پرسش اصلی این است که ریشه افت کیفیت خودرو‌های داخلی کجاست؟

به نظر می‌رسد زنجیرهٔ کیفیت در خودروسازی، در چند حلقهٔ کلیدی شکسته شده است؛ از تضاد منافع در بازرسی‌های کیفی شرکت‌های خودروسازی که استقلال ناظران را سلب کرده تا نبود استاندارد‌های اجباری برای تست دوام و پر شدن بازار از قطعات غیراستاندارد.

در چنین شرایطی، پیش بینی کارشناسان این است که انباشت این مشکلات طی دو تا سه سال آینده به بحرانی جدی در خدمات پس از فروش و تعمیرات تبدیل شده و هزینه‌های نگهداری و نارضایتی عمومی را به شدت افزایش خواهد داد. برای واکاوی ریشه‌های این چالش و مسیر عبور از آن، با جواد مرزبان راد، رئیس دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران، به گفت‌و‌گو پرداختیم.

این کارشناس صنعت خودرو معتقد است مفهوم کیفیت در صنعت خودرو یک مقوله تک بعدی نیست، بلکه مجموعه‌ای از پارامتر‌های متنوع اعم از میزان مصرف سوخت و ایمنی در تصادفات، دوام و طول عمر قطعات، کیفیت خدمات پس از فروش و دسترسی آسان به قطعات یدکی را در بر می‌گیرد.

وی در گفت‌و‌گو با خبرنگار کارنا یادآور شد: از آنجایی که مصرف‌کننده، کیفیت را از دریچه نیاز خود می‌بیند هرگونه نقص در هر یک از فاکتور‌های کیفیت، از نگاه مشتری به معنای بی‌کیفیت بودن خودرو تلقی می‌شود.

مرزبان راد در تشریح عوامل موثر بر افت کیفیت خودرو‌های داخلی بیان کرد: تنوع بالای خودرو‌های تولیدی و وارداتی باعث کاهش تیراژ تولید در مدل‌های مختلف شده است. این امر هزینه‌های سربار خدمات پس از فروش را برای شرکت‌ها افزایش داده و منجر به ناتوانی در تأمین قطعات و ارائه خدمات مطلوب شده است.

این کارشناس صنعت خودرو ضمن انتقاد از ضعف نظارت وزارت صمت در بازرسی‌های کیفی از شرکت‌های خودروسازی تصریح کرد: وجود تضاد منافع در بازرسی‌ها به این معنا که بازرسان، حقوق خود را از همان شرکت‌هایی دریافت می‌کنند که وظیفه بازرسی آنها را بر عهده دارند، استقلال بازرسان را سلب کرده و کیفیت نظارت را به شدت کاهش داده است. در حالی که برای نظارت واقعی و دقیق باید بازرسان از منابع مالی مستقل تأمین شوند تا تضاد منافع از بین برود.

وی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره دلایل افت کیفیت خودرو‌های جدید نسبت به گذشته عنوان کرد: از آنجایی که تست دوام، فرآیندی گران و دشوار است در بسیاری از استاندارد‌ها اجباری نیست. به همین دلیل بسیاری از قطعات در مرحله تولید اولیه سالم هستند، اما، چون تست دوام را پاس نمی‌کنند، در بازه زمانی کوتاه‌تری دچار فرسودگی می‌شوند.

این کارشناس صنعت خودرو یادآور شد: حتی شرکت‌های معتبر جهانی نیز به دلیل کاهش هزینه‌ها و استفاده از نیروی کار غیرماهر، کمتر به تست‌های دوام توجه می‌کنند.

مرزبان راد وجود قطعات غیراستاندارد در بازار را از دیگر علل افت کیفیت خودرو‌ها برشمرد و بیان کرد: بازار قطعات یدکی به دلیل عدم نظارت، مملو از قطعات غیراستانداردی است که آزمایش‌های لازم را پاس نکرده‌اند. تعمیرکاران نیز برای کاهش هزینه‌ها و جذب مشتری، از این قطعات استفاده می‌کنند که این امر اعتماد عمومی به بازار خدمات پس از فروش را از بین برده است.

وی خاطرنشان کرد: اگرچه چالش‌های فعلی در حوزه خدمات پس از فروش و خرابی قطعات، در حال حاضر به دلیل نو بودن خودرو‌ها کمتر نمایان است، اما پیش‌بینی می‌شود طی ۲ تا ۳ سال آینده، با افزایش سن خودرو‌های وارداتی و تولیدی جدید، این مشکلات به بحرانی جدی و گسترده در کشور تبدیل شود.

این کارشناس صنعت خودرو همچنین درباره نقش واردات خودرو در افزایش رقابت پذیری و بهبود کیفی خودرو‌های تولیدی اظهار داشت: واردات به تنهایی راهگشا نیست. ورود خودرو‌های خارجی به کشور تنها زمانی مفید است که منجر به انتقال تکنولوژی، بهبود فرآیند‌های تولید و در نهایت داخلی‌سازی خودرو‌های وارداتی شود. صرف واردات خودروی کامل، تنها مسکنی موقت برای تب بازار است و در بلندمدت مشکلات فنی و خدماتی آن دوباره بروز خواهد کرد.